EU dwingt alle lidstaten af tot controle Chinese en Russische investeringen
Brussel, vrijdag, 12 december 2025. Alle EU-lidstaten moeten voortaan verplicht buitenlandse investeringen screenen in gevoelige sectoren zoals kunstmatige intelligentie, halfgeleiders en kritieke infrastructuur. Het akkoord tussen de Europese Raad en het Parlement richt zich vooral op het weren van risicovolle Chinese en Russische kapitaalstromen. Nederland krijgt 18 maanden om de nieuwe regels te implementeren. De verscherpte controles gelden ook voor EU-bedrijven die eigenlijk in handen zijn van buitenlandse investeerders. Defensie, energie, transport en financiële dienstverlening vallen onder de verplichte screening. Nationale autoriteiten krijgen 45 dagen om investeringen te beoordelen. Een gemeenschappelijke EU-database moet voorkomen dat investeerders de regels omzeilen door via verschillende lidstaten binnen te komen. De maatregel is onderdeel van de EU-strategie voor economische veiligheid tegen geopolitieke dreigingen.
Akkoord na intensieve onderhandelingen
De Europese Raad en het Europees Parlement bereikten donderdag een voorlopig akkoord over de herziening van de regelgeving voor buitenlandse directe investeringen [1][2]. De onderhandelingen waren intensief vanwege sterk uiteenlopende standpunten tussen het Parlement en de Raad over het concept economische veiligheid [2]. “Deze waren intense onderhandelingen omdat we sterk uiteenlopende standpunten hadden tussen het Parlement en de Raad over het concept economische veiligheid”, aldus rapporteur Raphaël Glucksmann [2].
Verplichte screening voor alle lidstaten
Het akkoord introduceert verplichte screeningmechanismen die door alle EU-lidstaten moeten worden uitgevoerd [1][3]. De screening omvat ook investeringen binnen de EU waarbij de investeerder uiteindelijk eigendom is van personen of entiteiten uit landen buiten de EU [2][3]. Lidstaten krijgen een gemeenschappelijke minimumreikwijdte voor hun nationale screeningmechanismen, inclusief screening van buitenlandse investeringen via EU-dochterondernemingen [1]. De nieuwe regels gaan 18 maanden na inwerkingtreding van de verordening van toepassing [1].
Gevoelige sectoren onder de loep
De minimumreikwijdte van de screeningmechanismen beslaat verschillende strategische sectoren [1][3]. Dit omvat dual-use artikelen en militaire uitrusting, hyperkritieke technologieën zoals kunstmatige intelligentie, quantumtechnologie en halfgeleiders [1][3]. Ook kritieke grondstoffen, cruciale entiteiten in energie-, transport- en digitale infrastructuur, verkiezingsinfrastructuur en een beperkte lijst van entiteiten in het financiële systeem vallen onder de screening [1][3]. Centrale tegenpartijen, centrale effectenbewaarinstellingen en betalingssystemen behoren tot de financiële dienstverleners die gescreend worden [3].
Gestroomlijnde procedures en termijnen
Nationale autoriteiten krijgen geharmoniseerde termijnen voor screeningprocedures, met een deadline van 45 kalenderdagen voor de eerste screening [3]. De procedures worden gestroomlijnd om de complexiteit te verminderen en de EU aantrekkelijker te maken voor investeringen [2]. Voor transacties die meerdere lidstaten betreffen worden de tijdslijnen op elkaar afgestemd en moeten alle aanvragen op dezelfde dag worden ingediend [3]. Autoriteiten krijgen de bevoegdheid om niet-gemelde transacties achteraf te screenen [3].
Verbeterde coördinatie tussen lidstaten
Het akkoord verbetert de samenwerking tussen nationale screeningautoriteiten en de Europese Commissie [2][3]. Er komt een nieuwe gedeelde database om omzeiling te voorkomen en de uitwisseling van relevante ervaring tussen autoriteiten te vergemakkelijken [1]. Op verzoek van ten minste negen lidstaten kan een optioneel enkelvoudig portaal worden opgezet voor elektronische aanmelding van buitenlandse investeringen [1][3]. De database bevat informatie over investeringen die sinds oktober 2020 zijn gemeld onder het samenwerkingsmechanisme [3].
Balans tussen veiligheid en openheid
De herziene regeling beoogt de EU’s vermogen te versterken om risico’s van bepaalde buitenlandse investeringen te identificeren en aan te pakken, terwijl de openheid voor mondiale handel en investeringen behouden blijft [1]. “De EU verwelkomt investeerders van over de hele wereld die bijdragen aan het scheppen van banen, kennisoverdracht en verhoogde productiviteit”, zegt Bernd Lange, voorzitter van de commissie internationale handel [2]. Screeningbeslissingen blijven de exclusieve verantwoordelijkheid van de lidstaat waar de investering plaatsvindt [1].
Implementatie en goedkeuring
Het voorlopige akkoord moet nog formeel worden goedgekeurd door zowel de Raad als het Europees Parlement voordat het van kracht kan treden [1][2]. De huidige regelgeving voor screening van buitenlandse directe investeringen is sinds oktober 2020 van kracht [1][2]. De herziening van de verordening was een van de initiatieven aangekondigd in het pakket van de Commissie uit 2024 voor het versterken van de economische veiligheid van de EU [1]. Morten Bødskov, Deens minister van industrie, benadrukte dat het akkoord een evenwichtig en evenredig kader oplevert [1].