Ex-ASML-baas: Nederland heeft vijf jaar om AOW-crisis af te wenden
Den Haag, vrijdag, 12 december 2025. Peter Wennink slaat alarm over de Nederlandse economie. De voormalige topman van ASML waarschuwt dat pensioenen en zorgkosten onbetaalbaar worden zonder drastische hervormingen. Hij eist dat het kabinet voor 2030 het stikstofprobleem oplost en de energievoorziening op orde brengt. Zijn rapport toont aan dat Nederland 187 miljard euro moet investeren in tien jaar tijd. Huishoudens dreigen 7000 euro per jaar aan koopkracht te verliezen als de politiek niet ingrijpt. De veeteelt zorgt voor 64 procent van de stikstofuitstoot maar draagt slechts 0,4 procent bij aan de economie. Wennink pleit voor een regeringscommissaris en een investeringsbank van 10 miljard euro om het tij te keren.
Onzekere politieke basis ondermijnt investeringsklimaat
Wennink benadrukt dat jaren van instabiel beleid hebben geleid tot een vertrouwensbreuk die alleen kan worden hersteld met een geloofwaardige en consistente strategie voor de komende tien jaar [4]. Hij waarschuwt dat maatschappelijke doelen ondergeschikt zijn gemaakt aan trage en complexe procedures [4]. Het nieuwe kabinet moet volgens hem binnen honderd dagen scherpe keuzes maken om de Nederlandse economie te versterken [4]. Een meerderheidsregering is noodzakelijk om Nederland op koers te houden in de komende jaren [2].
Vier cruciale randvoorwaarden voor economisch herstel
De voormalige ASML-topman identificeert vier essentiële voorwaarden voor economisch herstel [4]. Ten eerste moeten regels worden vereenvoudigd en moet vergunningverlening worden versneld [4]. Ten tweede moet het tekort aan goed geschoold personeel worden opgelost, onder andere door meer internationale studenten binnen te halen [4]. Ten derde hebben bedrijven betaalbare en betrouwbare energie nodig [4]. Ten slotte moet de economische infrastructuur zoals de Rotterdamse haven, Schiphol en Brainport Eindhoven worden versterkt [4].
Drastische financiële gevolgen bij uitblijven van actie
Zonder ingrijpen zullen huishoudens 7000 euro minder netto per jaar kunnen uitgeven [2]. De economie zal maximaal 0.9 procent per jaar groeien, wat te weinig is om alle voorzieningen te onderhouden [2]. Extra investeringen in defensie maken de situatie nog nijpender [2]. Wennink stelt dat niets doen geen optie is: “We verdienen nu te weinig geld om over vijf jaar onze zorg en onderwijs te kunnen betalen. Als we niets doen, moeten er grote bezuinigingen komen” [2].
Rapport adviseert oprichting nieuwe overheidsinstanties
Het rapport bevat concrete institutionele hervormingen [1][2]. Wennink adviseert het nieuwe kabinet om een Regeringscommissaris voor Toekomstige Welvaart aan te stellen met extra bevoegdheden om strategische projecten van de grond te krijgen [1][2]. Daarnaast moet een Nationale Investeringsbank worden opgericht met minstens 10 miljard euro om private investeringen te stimuleren [1][2]. Het rapport noemt 51 belangrijke projecten waarin bedrijven willen investeren, zoals een groot datacentrum in de Rotterdamse Europoort en een AI-gigafabriek [1].
Stikstofprobleem vergt doorbraak voor 2030
De stikstofcrisis moet volgens Wennink tegen 2030 zijn opgelost, eerder dan de oorspronkelijke afspraak van D66 en CDA om dit uit te stellen tot 2035 [1]. Hij wijst erop dat de veeteelt verantwoordelijk is voor 64 procent van de stikstofneerslag maar slechts 0.4 procent bijdraagt aan het geld dat Nederland verdient [1][2]. Een juridisch houdbare oplossing voor het stikstofprobleem moet binnen honderd dagen worden gevonden [4]. De Boerenbond organiseert vrijdag demonstraties in Brabant tegen de stikstofmaatregelen [6].
Nederlandse digitale economie verliest internationale positie
De Nederlandse digitale sector toont zorgwekkende signalen [7]. De Digitale Economie Index Nederland daalde naar 114, vooral door een scherpe terugval in de digitale sector en aanhoudende stagnatie in datacenter- en netwerkcapaciteit [7]. Het dataverkeer via AMS-IX steeg slechts met 1.5 procent, terwijl internationale internetknooppunten veel sterker groeiden [7]. De totale colocatiecapaciteit kwam uit op 887 MW, slechts 1.6 procent hoger dan een jaar eerder [7]. Zonder tijdige investeringen verliest Nederland zijn strategische relevantie in Europa [7].
Pensioenfondsen investeren massaal buiten Nederland
Een verontrustende trend toont dat Nederlandse pensioenfondsen hun vermogen hoofdzakelijk investeren in Amerikaanse bedrijven in plaats van in Nederlandse of Europese ondernemingen [2]. Dit gebeurt omdat er hier te weinig rendement te behalen valt [2]. Wennink waarschuwt dat het economisch fundament van Nederland verkruimelt: “Besluiten komen te traag, regels stapelen zich op, en de energie om samen problemen op te lossen lijkt weg te lekken” [1]. Nederland is volgens hem zelfgenoegzaam geworden en heeft nieuwe bedrijven en fabrieken met hoogwaardige technologie nodig [1].
Kabinetsformatie vertraagt cruciale besluitvorming
De val van het kabinet en de verkiezingen eind oktober hebben de voortgang op digitale dossiers vertraagd [7]. De Nationale Digitaliseringsstrategie mist uitvoeringskracht zonder stabiel politiek akkoord [7]. Politiek verslaggever Michiel Jurrjens stelt dat de kabinetsformatie volledig vastloopt: “De grote vraag is wie er gaat bewegen” [8]. Informateur Buma ontvangt de leiders van de zes grootste partijen, waarbij GroenLinks-PvdA-leider Klaver een minderheidskabinet een “cruciale fout” noemde [8]. JA21 wil alleen met de VVD in het kabinet [8].